Mróz niszczy opony, także zimowe, ale to kierowcy są winni. Ty też robisz ten błąd?

Co ciekawe, spadek ciśnienia powietrza w kołach rzędu 0,3-0,4 bar najczęściej nie wywołuje alarmu systemu TPMS odpowiedzialnego za monitorowanie ciśnienia powietrza w kołach. Nie ma błędu — wszystko w porządku? Nie do końca. Jazda na niedopompowanych kołach to podstawowa przyczyna szybkiego zużywania się opon. Jako że najczęściej to zjawisko występuje zimą, problem dotyczy głównie opon całorocznych i zimowych.

Przyczyną spadku ciśnienia jest temperatura otoczenia — powietrze pod wpływem wzrostu temperatury zwiększa swoją objętość, a pod wpływem spadku temperatury ją zmniejsza. Gdy robi się cieplej, ciśnienie powietrza zamkniętego w kole rośnie, ale gdy robi się chłodniej — spada.

To dlatego po kilku godzinach postoju w temperaturze zbliżonej do 0 st. C w kołach wielu samochodów ciśnienie jest niższe od prawidłowego o 0,2—0,5 bar. Jednak po rozpoczęciu jazdy wszystko — pozornie — wraca do normy. To dlatego, że opona się rozgrzewa, a wraz z nią powietrze w oponie. Paradoks polega na tym, że im większy "kapeć", tym szybciej opona się rozgrzewa i tym szybciej rośnie ciśnienie powietrza w kole. To dlatego, że guma, która się ugina pod ciężarem auta i pracuje bardziej niż zwykle, generuje wysokie opory toczenia, a energia zamieniana jest w ciepło. Nie trzeba dodawać, że w takich warunkach opona zużywa się mniej więcej dwa-trzy razy szybciej niż powinna.

Błąd najczęściej bierze się stąd, że jesienią i zimą pompujemy koła w niewłaściwym momencie.

Ciśnienie powietrza w kołach, o którym mówi producent samochodu, dotyczy ciśnienia powietrza przy zimnych oponach. To oznacza, że jeśli "prosto z trasy" zajeżdżamy pod kompresor i od razu pompujemy koła, zazwyczaj pompujemy za mało.

Aby było dobrze, opony powinny się najpierw schłodzić. Optymalna sytuacja jest taka, że pompujemy całkowicie zimne opony, np. pod domem po dłuższym postoju — wtedy na pewno będzie dobrze.

To jednocześnie oznacza, że ciśnienie powietrza w kołach ciągle się zmienia i przy mocno rozgrzanych kołach może być wyższe niż to, o którym mówi wlepka na słupku czy na klapce wlewu paliwa. Tak ma być.

Warto też wiedzieć, że z punktu widzenia opon mniej niebezpieczne jest nieco podwyższone ciśnienie niż ciśnienie choć trochę za niskie. Warto o tym pamiętać szczególnie wtedy, gdy samochód jest mocno obciążony. Większość producentów aut w takim wypadku zaleca dość znaczące podwyższenie ciśnienia powietrza w oponach; jeśli jeździmy raz na pusto, a innym razem wsiadamy do auta w pięć osób i wkładamy do bagażnika bagaże, to optymalnie byłoby zawsze korygować ciśnienie, ale rozwiązaniem jest też znalezienie złotego środka. Najgorzej, gdy już "wyjściowo" mamy za mało powietrza w kołach, a dodatkowo jeszcze mocno obciążamy samochód. Dwa takie sezony i po oponach!

System TPMS (Tyre Pressure Monitoring System — ang. system kontroli ciśnienia powietrza w oponach) zasadniczo ma za zadanie informować kierowcę o usterkach ogumienia — przebiciach, dużych spadkach ciśnienia powietrza. Systemy TPMS w starszych autach (od 2014 r. jest to obowiązkowe wyposażenie wszystkich nowych samochodów) bywały jednak "nadpobudliwe" i bardzo często alarmowały kierowców o niedużych spadkach ciśnienia powietrza w kołach, budząc wątpliwości i irytację. Z tych powodów producenci kalibrują systemy tak, aby reagowały dopiero przy dużych spadkach ciśnienia, co jest zresztą zgodne z przepisami.

Dlatego braku alarmu ze strony systemu TPMS nie należy traktować jako wskazania, że wszystko jest w porządku. Także w samochodach wyposażonych w czujniki ciśnienia zdecydowanie należy kontrolować ciśnienie powietrza w kołach przynajmniej raz w miesiącu. Gdy zmienia się pogoda i spada temperatura, z reguły koła wypada dopompować.

W wielu autach system TPMS można samodzielnie kalibrować: po napompowaniu kół do właściwego ciśnienia resetujemy system — od tej pory ciśnienie powietrza w momencie kalibracji traktowane jest przez system jako punkt odniesienia. To jednocześnie oznacza, że irytującą pomarańczową kontrolkę można łatwo zgasić, po prostu resetując system. Oczywiście, to nie rozwiązuje problemu, jakim jest zbyt niskie ciśnienie powietrza w oponach — w ten sposób jedynie przyspieszamy ich marny koniec.

Najlepszą opcją jest dopompować koła, robiąc to "na zimno". A jeśli podczas jazdy ciśnienie powietrza w kołach rośnie nieco "ponad normę", to nie należy się tym przejmować — tak właśnie ma być.