Mechanicy lubią mówić, że w kontekście zużycia silnika jeden zimny start przy ujemnej temperaturze otoczenia waży więcej niż przejechanie w dobrym tempie 500 km autostradą — a zatem przejeżdżając zaledwie kilkadziesiąt km po mieście w kilka dni, możesz zużyć silnik bardziej, niż pokonując bez większych przerw 5000 km. Oczywiście, nie musi to wyglądać aż tak źle, ale trzeba trzymać się kilku ważnych zasad.
Zasada główna: nie grzej silnika na postoju
Nowoczesny silnik spalinowy, który pracuje bez obciążenia, produkuje niewiele ciepła i bardzo, bardzo wolno się rozgrzewa. Jeśli zatem uważasz, że w ciągu kilku minut pracy na wolnych obrotach, podczas gdy ty czyścisz szyby, zamykasz garaż, zapinasz dziecko w foteliku i robisz różne inne rzeczy, silnik podgrzeje się i ruszy już rozgrzany, to raczej się mylisz. W tym czasie nie tylko marnuje się paliwo, lecz także silnik "dostaje w kość". Problem w tym, że układ wtryskowy zimnego silnika pompuje znacznie więcej paliwa niż zazwyczaj, a część tego paliwa spływa po ściankach cylindrów i miesza się z olejem.
Poziom oleju w silniku rośnie, za to spada jego jakość. Najgorzej, że w zimowych warunkach, gdy jeździmy głównie po mieście, silnik nie ma szans dobrze się wygrzać: lekkie frakcje paliwa, które "wpadły" do oleju, nie odparują, a silnik będzie smarowany rozrzedzonym olejem o niewłaściwej lepkości, dopóki samochód nie trafi do warsztatu na przegląd.
Należy unikać trzymania włączonego zimnego silnika na wolnych obrotach. Niektórzy kierowcy samochodów z napędem hybrydowym, którzy znają temat przyrostu poziomu oleju w silniku, wiedzą, że jeśli po wyjeździe z garażu nie ruszają od razu w drogę, opłaca się kliknąć tryb "EV" i wyjechać na prądzie — a silnik spalinowy niech się włączy wtedy, gdy naprawdę wyjeżdżamy.
Zasada pięciu sekund: więcej czekać nie trzeba
Uruchamianie silnika na mrozie: jechać czy czekać?Jechać!
Piotr Czypionka / Auto Świat
Jasne jest jednak, że zimny olej jest bardziej lepki niż olej rozgrzany i z pewnym opóźnieniem dociera do najdalszych punktów smarowania silnika. W niektórych silnikach, które nie są już w najlepszej kondycji, jest to nawet słyszalne: przez pierwsze kilka sekund po uruchomieniu silnika słyszymy nietypowe odgłosy, np. stuki w hydraulicznym układzie zaworowym. Wciskanie gazu i rozpoczynanie jazdy w chwili, gdy olej nie dotarł jeszcze do wszystkich punktów smarowania, jest niszczeniem silnika. Warto więc po włączeniu silnika odczekać, ale dosłownie kilka sekund.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Włączasz silnik, liczysz do pięciu i ruszasz. Jeśli po takim czasie wciąż słychać, że olej silnikowy nie dotarł tam, gdzie być powinien, to warto potraktować to jako zaproszenie do serwisu. Być może problemem jest tylko niewłaściwie dobrany olej, ale problem może tkwić głębiej.
Jak jechać, gdy silnik jest zimny?
Ruszamy więc niemal od razu po uruchomieniu zimnego silnika, jednak przez pierwsze kilka kilometrów należy unikać zarówno jazdy na wysokich obrotach, jak i przeciążeń. Jeśli mamy automatyczną skrzynię biegów, wystarczy powstrzymać się od dynamicznej jazdy — o właściwe obroty silnika zadba sterownik skrzyni. Jeśli mamy ręczną skrzynię biegów, warto zwrócić uwagę na dwie rzeczy:
- lepiej unikać jazdy na wysokich obrotach, co w przypadku silników benzynowych oznacza "zakaz" przekraczania 3500 obr./min.; w przypadku diesli należy unikać przekraczania prędkości obrotowej silnika wyższej niż 2500-2800 obr./min.
- Nie wolno wciskać głęboko gazu, gdy silnik pracuje pod obciążeniem na niskich obrotach; jeśli przy dodawaniu gazu silnik nie ma siły, aby szybko zwiększyć prędkość obrotową, a zamiast tego pojawiają się wibracje, to znak, że doszło do przeciążenia silnika — w takim wypadku na współpracujące elementy działają takie siły, że może dochodzić do zrywania filmu olejowego — a to wprost prowadzi do usterek.
Warto też mieć świadomość, że rozgrzanie płynu chłodniczego do temperatury roboczej nie oznacza, że olej silnikowy osiągnął temperaturę roboczą – to trwa z reguły dużo dłużej.
