Komisja Europejska
Komisja Europejska to organ wykonawczy Unii Europejskiej, odpowiedzialny za bieżącą politykę UE, nadzór nad pracą jej agencji oraz zarządzanie funduszami unijnymi. Ma wyłączną inicjatywę legislacyjną w zakresie prawa unijnego, jeśli traktaty nie stanowią inaczej, a także może wydawać rozporządzenia wykonawcze. Jej główną siedzibą jest Bruksela, a na jej czele stoi przewodnicząca Ursula von der Leyen, pełniąca tę funkcję od 1 grudnia 2019 roku.
Od wspólnotowych instytucji do współczesnej Komisji
Korzenie Komisji Europejskiej sięgają instytucji działających w pierwszych wspólnotach europejskich. Jej poprzedniczkami były Wysoka Władza Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali oraz komisje EWG i Euratomu. Organy te zostały połączone w jednolitą Komisję Wspólnot Europejskich na mocy Traktatu Fuzyjnego. Nazwa „Komisja Europejska” upowszechniła się po wejściu w życie Traktatu z Maastricht i powstaniu Unii Europejskiej.
W historii tej instytucji ważnym momentem był kryzys z 1999 roku, gdy Komisja Santera podała się do dymisji w atmosferze zarzutów o korupcję, nepotyzm i niegospodarność. W późniejszych latach pojawiały się także kolejne głosy krytyczne dotyczące transparentności, wpływu lobbystów, dostępu do informacji publicznej i ryzyka konfliktu interesów.
Jak jest zbudowana i kto ją powołuje
Komisja liczy tylu członków, ile państw członkowskich ma Unia Europejska, czyli 27 komisarzy. Każdy z nich odpowiada za określoną dziedzinę, podobnie jak minister w rządzie, a ich zadaniem jest nadzór nad odpowiednimi dyrekcjami generalnymi. W skład Komisji wchodzi również wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa jako jeden z wiceprzewodniczących.
Tryb powoływania Komisji jest wieloetapowy. Kandydata na przewodniczącego wybiera Rada Europejska, uwzględniając wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego, a następnie zatwierdza go Parlament. Lista komisarzy jest ustalana przez Radę UE w porozumieniu z przewodniczącym Komisji, po czym cały skład przechodzi przesłuchania i zatwierdzenie w Parlamencie Europejskim. Ostatecznego mianowania dokonuje Rada Europejska.
Zakres kompetencji i miejsce w systemie UE
Komisja Europejska zajmuje się bieżącymi zagadnieniami funkcjonowania Unii, obejmującymi między innymi politykę rolną, gospodarczą, społeczną, obronną i międzynarodową. Przygotowuje projekty aktów prawnych Unii, propozycje traktatów i innych aktów prawa międzynarodowego, a także nadzoruje wdrażanie prawa unijnego przez państwa członkowskie. Prowadzi również negocjacje z krajami kandydującymi do UE.
Szczególne znaczenie Komisji wynika z jej prawa do bezpośredniej inicjatywy legislacyjnej. Instytucja tworzy też zielone i białe księgi, które służą odpowiednio rozpoczynaniu debat i przedstawianiu konkretnych propozycji działań. W praktyce Komisja jest jednym z kluczowych motorów integracji europejskiej i codziennego funkcjonowania Unii.
Najnowsze decyzje, spory i propozycje Brukseli
Według ostatnich doniesień medialnych Komisja Europejska proponuje objęcie spalarni odpadów systemem ETS w ramach reformy na lata 2030–2040. W Polsce budzi to sprzeciw rządu, który ocenia, że rozwiązanie mogłoby podnieść koszty wywozu śmieci dla gospodarstw domowych. Kontrowersje wywołuje też pomysł, by część wpływów z aukcji uprawnień do emisji trafiała bezpośrednio do budżetu UE.
Komisja pracuje także nad zmianami w dyrektywie akcyzowej dotyczącej wyrobów tytoniowych. Opisywany w mediach plan zakłada podniesienie minimalnej stawki akcyzy, co mogłoby mocno wpłynąć na ceny papierosów w krajach takich jak Polska. Projekt spotkał się z krytyką części obywateli i sprzeciwem Parlamentu Europejskiego, ale ostateczne decyzje należą do państw członkowskich działających w Radzie UE.
W obszarze konkurencji Komisja zgodziła się na przejęcie Warner Bros Discovery przez Paramount Skydance, stawiając warunek zakończenia określonej współpracy dystrybucyjnej w Europie. Z kolei w sferze regulacji cyfrowych nałożyła na AliExpress karę 550 mln euro za naruszenia przepisów aktu o usługach cyfrowych, wskazując na zbyt słabe działania wobec podróbek i niebezpiecznych produktów.
Artykuły zwracają też uwagę na technologiczny kierunek działań Komisji. Z raportu przywołanego w mediach wynika, że państwa członkowskie realizują niemal 2 tysiące projektów cyfrowych o dużej łącznej wartości, a Komisja wspiera rozwój sztucznej inteligencji, półprzewodników, centrów danych i cyberbezpieczeństwa jako element budowania większej niezależności technologicznej Europy.
Rozwiń więcej
