Najwyższa Izba Kontroli | NIK

Najwyższa Izba Kontroli (NIK) zakwestionowała działalność organów administracji miar. Sprawa dotyczy m.in. kwestii nakładania na kierowców mandatów karnych za przekraczanie prędkości. Wszystko z powodu przeprowadzonej z naruszeniem prawa legalizacji przyrządów do odcinkowego pomiaru prędkości. Tylko w jednym miejscu, gdzie działają urządzenia zalegalizowane w nieodpowiedni sposób, nałożono na kierowców mandaty na kwotę blisko 1,44 mln zł.

Cel ustawiania znaków przy drogach jest jasny — mają wskazywać kierunek, ostrzegać i informować kierowców lub zakazywać wybranych manewrów. Niestety zdarzają się przypadki, że znaki drogowe, np. zbyt duża ich liczba na krótkim odcinku, nie pomagają, a wręcz przeszkadzają prowadzącym. To dobra okazja, by o tym poinformować.

Wszystko wskazuje na to, że pierwszy polski samochód elektryczny, Izera, pozostanie jedynie w sferze planów. Po tym, jak projekt związany z tym samochodem krytycznie oceniła Najwyższa Izba Kontroli (NIK), teraz doszła jeszcze zmiana w układzie sił parlamentarnych. Jeżeli tak się stanie, setki milionów zł, które pochłonęły prace przy Izerze, pójdą na marne.

Niezmiennie Polska należy do grupy krajów, w których najłatwiej zginąć w wypadku drogowym. Czy wypadki te powodują starsi ludzie, którzy ledwo widzą i źle słyszą? A może zagonieni 40-latkowie pracujący na trzy etaty? A może jednak młodzi kierowcy, którzy nie nauczyli się dobrze jeździć na kursach, a potem wykiwali system, by zdobyć prawo jazdy? Na te pytania szukała odpowiedzi Najwyższa Izba Kontroli. Efektem tych działań jest lista nieprawdopodobnych wręcz absurdów, które obowiązują w polskim systemie szkolenia i egzaminowania kierowców.

Szef NIK Marian Banaś przyznał w czerwcu br., że zwrócił się do premiera Mateusza Morawieckiego z prośbą o wnikliwą analizę projektu polskiego samochodu elektrycznego Izera. Jego działanie było podyktowane "poważnymi nieprawidłowościami" stwierdzonymi w trakcie kontroli spółki ElectroMobility Poland. Serwis Business Insider Polska ujawnił, co dokładnie znalazło się w raporcie.

NIK skontrolował samorządy – czy realizują nakazy Ustawy o elektromobilności i czy kupują tyle pojazdów niskoemisyjnych, ile trzeba. Okazuje się, że część samorządów nie inwestuje np. w elektryczne autobusy, bo to się nie opłaca, nawet jeśli zakupy te są dotowane. Część jednostek kupuje jednak takie pojazdy, bo choć się to nie kalkuluje, to jednak szkoda, aby zmarnowały się oferowane dotacje.

Z drogami dla rowerów w polskich miastach jest coraz lepiej, ale wciąż źle. NIK przyjrzał się działaniom miast na tym polu, sprawdził, co i ile się buduje, jak wyglądają plany miast w zakresie budowy i utrzymania dróg dla rowerów oraz czy plany te są realizowane. Okazuje się, że plany są, gorzej z ich realizacją.

Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przeprowadziła oględziny obiektów inżynierskich — tuneli, przepustów, mostów i towarzyszących im konstrukcji oporowych, zlokalizowanych na drogach publicznych. Jej efekty okazały się zatrważające.

Najwyższa Izba Kontroli wyliczyła straty, jakie poniósł Krajowy Fundusz Drogowy w związku z dwuletnim opóźnieniem wprowadzenia systemu e-TOLL. Między palcami "przeleciało" 573 mln zł.

Podczas wypadków czy kolizji zdarza się, że cierpią nie tylko samochody, ale także okoliczna infrastruktura. NIK sprawdził, jak samorządy radzą sobie z egzekwowaniem należności za naprawy zniszczonego mienia. Okazuje się, że wielu miastom w Polsce wcale nie spieszy się ze ściganiem sprawców i obciążeniem ich polis ubezpieczeniowych.

Co rano kosze na stacjach benzynowych i obok przydrożnych sklepów zapełniają się pustymi butelkami po "małpkach" – to kierowcy, budowlańcy, ale i pracownicy biurowi jadą do pracy i metodą "klina" dochodzą do siebie. Gwałtownie rośnie odsetek pozytywnych wyników podczas kontroli trzeźwości na drogach, rośnie też liczba kierowców pod wpływem narkotyków. Zdaniem NIK-u organy powołane do dbania o bezpieczeństwo na drogach zaniedbują swoje obowiązki, a wysokie kary dla pijanych kierowców nie spełniają swojej roli.

Najwyższa Izba Kontroli przyjrzała się inwestycjom drogowym i kolejowym. Oberwało się nie tylko Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz PKP, ale także Ministrowi Infrastruktury. Kontrolerzy stwierdzili, że choć były chęci, to już zdecydowanie gorzej było z wykonaniem zapisów umów – zarzuty dotyczyły, m.in. niezachowania kryteriów rzetelności, legalności i gospodarności.

Dzięki Funduszowi Dróg Samorządowych poprawia się jakość dróg lokalnych, jednak – zdaniem Najwyższej Izby Kontroli – okresowe sprawozdania budżetowe nie przekazują rzetelnego obrazu finansów Funduszu, istotnie go zniekształcając. Wystąpiły w nich wielomilionowe zawyżenia wielkości kosztów i zobowiązań.

Mosty w województwie łódzkim z powodu braku pieniędzy znajdują się w złym stanie. Kontrole i przeglądy przeprowadzane są przez osoby bez uprawnień, a zdarza się, że kontroli tych w ogóle nie ma. Stwierdzone nieprawidłowości sprawiły, że Najwyższa Izba Kontroli złożyła aż 11 zawiadomień do organów ścigania i nadzoru budowlanego.

Wyłapujemy zaledwie ułamek procenta przeciążonych ciężarówek, które niszczą polskie drogi. Niektórym miastom brakuje do tego infrastruktury, ale są też i takie, które wydały miliony złotych na wagi niespełniające swoich funkcji. Dostało się też Wojewódzkim Inspektorom Transportu Drogowego.

Najwyższa Izba Kontroli krytykuje rząd, policję, starostów i stacje kontroli pojazdów, a także cały system kontrolujący stan techniczny samochodów. Policja ma sprzętu za mało, ale tego co ma i tak nie używa, a jeśli używa, zapomina o obowiązkowej jego kalibracji. Stacje kontroli pojazdów nie badają spalin, choć teoretycznie powinny; kontrole stacji są rzadkie i nieskuteczne. Rząd wie jakie przepisy są potrzebne, by zapobiec wycinaniu filtrów cząstek stałych z samochodów, ale ich nie wprowadza.

Zdaniem NIK-u milion samochodów elektrycznych na polskich drogach w 2025 roku to mrzonka. Nie ma zapowiadanych publicznych ładowarek, samorządy dostały obowiązki, ale nie otrzymały obiecanych funduszy, nie działa system bezpośrednich dopłat do nabycia samochodów elektrycznych i budowy infrastruktury ładowania, a polski samochód na prąd dalej jest na etapie prototypu. Jesteśmy – pod względem rozwoju elektromobilności – na szarym końcu Europy. A miało być tak pięknie!

Najwyższa Izba Kontroli znów krytycznie o marnej egzekucji wystawianych mandatów. System dochodzenia należności jest tak niewydolny, że straty budżetu państwa liczone są już w setkach milionów złotych. Nie zabrakło także smutnych rekordów – kilku ukaranych otrzymało ponad 500 mandatów w ciągu kilku lat.

Niby zasady, jak organizować remonty dróg są, ale się ich nie przestrzega i nikt nie pilnuje, czy drogowcy się do tych zasad stosują. Koszenie trawy przy drogach w godzinach szczytu komunikacyjnego? Rzecz typowa. Wykorzystanie tablic o zmiennej treści? Tak, ale nie do ostrzegania kierowców, lecz co najwyżej do podawania prognozy pogody. O ile w ogóle ktoś z tych systemów korzysta: wiele tego typu urządzeń kupiono, zamontowano i potwierdzono odbiór, ale nigdy później nie włączono...