Przy jakiej prędkości samochód pali najmniej? Jest jedna prędkość, ale są też pułapki

Z jaką prędkością należy się poruszać, aby jazda była jak najbardziej ekonomiczna? Pojawiają się różne, często sprzeczne stanowiska. Część osób wskazuje na 90 km na godz., co pokrywa się z limitem obowiązującym poza terenem zabudowanym w Polsce. Inni natomiast twierdzą, że optymalna prędkość zależy od rodzaju silnika — na przykład w przypadku diesli sugerują 100 km na godz. Istnieje również podejście, według którego należy jechać możliwie najwolniej na najwyższym biegu. Każda z tych opinii ma pewne uzasadnienie, jednak często pomijany jest wpływ czynników fizycznych, a uwaga skupia się wyłącznie na pracy jednostki napędowej w określonym zakresie obrotów.

Jeśli trzeba wskazać jedną konkretną wartość, bez uwzględniania indywidualnych cech pojazdu czy innych zastrzeżeń, to dla większości nowoczesnych samochodów osobowych — niezależnie od tego, czy są wyposażone w silnik benzynowy, czy wysokoprężny — najbardziej korzystna prędkość wynosi 75 km na godz.

Wyjaśnienie tej pozornie nietypowej liczby znajduje się w prawach fizyki, a dokładniej w aerodynamice. W tym zakresie prędkości samochód porusza się już na tyle szybko, że nie jest to powolne toczenie, ale jednocześnie opór powietrza nie wzrasta jeszcze gwałtownie. To właśnie pokonywanie oporu aerodynamicznego pochłania najwięcej energii, a co za tym idzie — paliwa. Dodatkowo, przy tej prędkości silnik w większości współczesnych aut pracuje w warunkach sprzyjających niskim wartościom spalania.

Dodatkowo wzrost oporu powietrza jest proporcjonalny do kwadratu prędkości, natomiast ilość mocy potrzebnej do jego przezwyciężenia rośnie z trzecią potęgą prędkości. Dlatego zmiana prędkości o 20 km na godz. może skutkować wyraźnym zwiększeniem zapotrzebowania na paliwo. Różnice mogą wynosić nawet około litra na 100 km.

Sama jazda z prędkością 75 km na godz. nie wystarczy jednak, by uzyskać najlepsze rezultaty. Nawet ważniejsze od prędkości jest łagodne ruszanie oraz spokojne przyspieszanie, hamowanie biegami i przewidywanie sytuacji na drodze. Co ważne, dla zużycia paliwa bardziej optymalne jest równomierne przyspieszanie niż szybkie osiągnięcie docelowej prędkości, a później już równomierna jazda. Osiągnięcie prędkości powinno zająć ok. 20-30 sekund, ponieważ to pozwala silnikowi trzymać optymalny zakres obrotów, a automatycznej skrzyni biegów szybciej przełączyć się na wyższy bieg.

Oczywiście jednym z głównych warunków niskiego spalania jest — poza niskimi oporami toczenia i powietrza — osiągnięcie niezbyt wysokich obrotów silnika. By jechać tanio, najlepiej mieć w okolicach 1500 obr./min, a czasem nawet mniej i to bez różnicy od rodzaju paliwa, którym zasilany jest silnik. Niestety, nie zawsze jest to optymalne dla pracy jednostki napędowej. Warto bowiem wiedzieć, że o ile są to optymalne obroty dla niskiego spalania, to nie są to dobre obroty dla silnika na stałe. Niskie obroty sprzyjają generowaniu nagaru i szybszemu zużyciu m.in. dwumasowego koła zamachowego. Czasem trzeba więc skorzystać z wysokich obrotów dla dobra jednostki napędowej.

Niskie obroty nie są też dobre dla przyspieszania. Elastyczność silnika przy niewielkich obrotach jest często niewystarczająca, a nagłe naciśnięcie pedału gazu powoduje bardzo mocne obciążenie wszystkich elementów silnika bez efektów w postaci przyspieszania. To szkodzi, dlatego, jeśli chcemy przyspieszać, najpierw należy zredukować bieg o jeden, a czasem nawet dwa.

By oszczędzić paliwo w aucie z "automatem", czasem można poeksperymentować z przełączaniem jej w tryb ręczny lub sekwencyjny, aby uniknąć sytuacji, w której komputer pokładowy zbyt długo utrzymuje niższy bieg. Ręczne wybranie przełożenia pozwala utrzymać niższe obroty, co przekłada się na mniejsze zużycie paliwa. Warto jednak samodzielnie sprawdzić, czy taka interwencja przynosi wymierne korzyści, ponieważ w większości nowoczesnych samochodów automatyczne skrzynie biegów są już fabrycznie ustawione na tryby sprzyjające oszczędności, zwłaszcza w ustawieniach "Eco" lub "Normal", szczególnie gdy pedał gazu jest wciskany delikatnie.