Dlaczego porozumienie Francji i Niemiec nie uratuje europejskiego przemysłu motoryzacyjnego

Sprzedaż samochodów elektrycznych szybko rośnie i stanowi już 23 proc. europejskiego rynku. Głównymi beneficjentami tego wzrostu są jednak chińscy producenci. Marki takie jak Leapmotor zwiększyły sprzedaż w ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy roku o niemal 400 proc. w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku.

W tym samym czasie niemieckie koncerny motoryzacyjne zwalniają dziesiątki tysięcy pracowników i zamykają fabryki.

— Trwoniąc czas, który powinniśmy byli wykorzystać na zwiększenie konkurencyjności naszych własnych samochodów elektrycznych, ostatecznie wzmacniamy naszych chińskich rywali — powiedział Ferdinand Dudenhoffer, były menedżer branży motoryzacyjnej i jeden z czołowych niemieckich komentatorów, kierujący prywatnym Center for Automotive Research w Bochum.

Porozumienie francusko-niemieckie zakłada obniżenie celu na 2035 r. ze stuprocentowej redukcji emisji do 90 proc. względem poziomu z 2021 r. W przeciwieństwie do propozycji Komisji Europejskiej pozostałe emisje nie musiałyby być kompensowane inwestycjami w paliwa alternatywne ani w ekologiczną stal.

Centroprawicowa Europejska Partia Ludowa, która prowadzi negocjacje nad tym dokumentem w Parlamencie Europejskim, wypracowała w tym tygodniu kompromis z Socjalistami i Demokratami oraz grupą Renew Europe. Zakłada on redukcję emisji o 87,5 proc. względem poziomu z 2021 r. Producenci samochodów otrzymaliby bezwarunkową ulgę w wysokości 5 punktów procentowych, natomiast pozostałe 7,5 punktu musieliby zrekompensować wykorzystaniem ekologicznej stali.

Dwie komisje opiniujące projekt zatwierdziły kompromis w głosowaniu 22 października. Komisja ENVI, która jest przewodnim podmiotem w tej sprawie, 4 listopada także zgodziła się na te warunki.

Po przyjęciu własnych stanowisk Rada (reprezentująca 27 państw UE) oraz Parlament Europejski zasiądą do negocjacji, aby wypracować ostateczne rozwiązanie.

Francusko-niemiecka inicjatywa ułatwiła osiągnięcie porozumienia w komisji przemysłu Parlamentu Europejskiego — stwierdził europoseł S&D Giorgio Gori. Jak zauważył, był to "ważny sygnał polityczny".

Koalicyjny rząd kanclerza Niemiec Friedricha Merza miał trudności z wypracowaniem wspólnego stanowiska, co opóźniło zawarcie francusko-niemieckiego porozumienia. Ostatecznie Merzowi nie udało się spełnić jego wyborczej obietnicy całkowitego zniesienia zakazu sprzedaży samochodów spalinowych.

Nie przeszkodziło to jednak Europejskiej Partii Ludowej, do której należą niemieccy chadecy Merza, ogłosić zwycięstwa i przypisać sobie zasługi za wycofanie zakazu po wynegocjowaniu porozumienia w Parlamencie Europejskim.

Ani francusko-niemiecki kompromis, ani porozumienie osiągnięte w Parlamencie nie zrobiły jednak większego wrażenia na producentach samochodów.

Niemieckie stowarzyszenie przemysłu motoryzacyjnego VDA oświadczyło, że choć porozumienie parlamentarne "zawiera wyraźne ulepszenia w stosunku do pierwotnej propozycji Komisji Europejskiej, nie idzie wystarczająco daleko, aby zapewnić konkurencyjność Europy jako ośrodka produkcyjnego".

Jeszcze mniej entuzjastycznie organizacja odniosła się do francusko-niemieckiego porozumienia. Jej zdaniem producentom samochodów należy zapewnić większą elastyczność, a definicja "Made in Europe" powinna zostać rozszerzona o inne państwa.

Przedstawiciele pozostałych sektorów przemysłu ostro skrytykowali Berlin za rezygnację z możliwości eksportowych w zamian za złagodzenie celów emisyjnych.

W ramach porozumienia Niemcy przystały na francuskie żądanie, aby wymogi "Made in Europe" przewidziane dla samochodów w akcie o przyspieszeniu rozwoju przemysłu mogły spełniać wyłącznie produkty pochodzące z 27 państw członkowskich UE oraz, pod pewnymi warunkami, z Wielkiej Brytanii. Przepisy te mają kierować zamówienia publiczne i inne formy finansowania do rodzimego przemysłu.

Tak rygorystyczna definicja może rozgniewać partnerów handlowych i sprowokować działania odwetowe, które "jeszcze bardziej zaszkodziłyby naszym przedsiębiorstwom na ich rynkach eksportowych" — napisały niemieckie organizacje reprezentujące branżę inżynieryjną i cyfrową w liście do Merza.

"Postępując w ten sposób, Berlin i Paryż ryzykowałyby osłabieniem dokładnie tej konkurencyjności przemysłu, którą — jak twierdzą — chcą wzmacniać".

Nie są to jedyne głosy wyrażające zaniepokojenie.

— To bardzo, bardzo skrajne stanowisko przyjęte przez Francję i Niemcy — powiedział Ignacio García Bercero, starszy analityk brukselskiego think tanku Bruegel, odnosząc się do rygorystycznego wymogu "Made in EU".

Francja opowiadała się za najwęższą definicją państw, których produkty mogłyby zostać uznane za "Made in Europe". García Bercero określił to stanowisko jako wynikające bardziej z ideologii niż z rzeczywistych potrzeb przemysłu.

Paryż przedstawia tymczasem porozumienie jako wielkie zwycięstwo dyplomatyczne.

Przedstawiciel Pałacu Elizejskiego odrzucił sugestię, że Francja, która wcześniej należała do najgorętszych zwolenników zakazu planowanego na 2035 r., wycofała się ze swojego stanowiska i uległa żądaniom Niemiec.

— Uderzające jest to, że gdyby nie doszło do porozumienia francusko-niemieckiego, wszyscy by narzekali — powiedział urzędnik na marginesie posiedzenia Rady Europejskiej 16 października.

Już latem prezydent Francji Emmanuel Macron i Merz wyraźnie deklarowali, że przed końcem roku należy znaleźć francusko-niemieckie kompromisy dotyczące najważniejszych spraw gospodarczych Unii — od polityki przemysłowej po wieloletni budżet Wspólnoty.

Paryżowi udało się zmienić stanowisko Berlina wobec aktu o przyspieszeniu rozwoju przemysłu. Oba państwa będą jednak miały większe trudności z przekonaniem pozostałych krajów członkowskich w Radzie.

W najnowszym projekcie kompromisu przedstawionym przez irlandzką prezydencję stolice państw UE opowiadają się za szerszą definicją, obejmującą także partnerów handlowych Unii.

Nie ma również gwarancji, że proponowane cele emisyjne zostaną utrzymane. Głosowanie plenarne nad pakietem motoryzacyjnym zostało przełożone na grudzień. Według notatki rozesłanej w Parlamencie Europejskim, do której dotarło POLITICO, jego wynik będzie zależał od postępów w negocjacjach nad aktem o przyspieszeniu rozwoju przemysłu.

— To bardzo zły kompromis dla Unii Europejskiej. Francja i Niemcy po prostu forsują w ten sposób własne krajowe interesy polityczne — powiedział García Bercero.