Starsi kierowcy od miesięcy śledzą z niepokojem medialne doniesienia o nadchodzących zmianach w przepisach dotyczących ważności prawa jazdy. Najwięcej obaw wzbudziły przedstawione w unijnym projekcie obowiązkowe badania lekarskie co pięć lat i automatyczna utrata uprawnień po 65. roku życia. Tymczasem najnowsze regulacje Unii Europejskiej w ogóle nie przewidują takich rozwiązań. Nie oznacza to jednak, że zmotoryzowanych seniorów nie czekają zmiany.
Czy i w jakim wieku seniorzy stracą prawo jazdy?
Polscy kierowcy nie muszą się obawiać — nie istnieje granica wieku, której przekroczenie skutkuje automatycznym wygaśnięciem uprawnień. Wbrew różnym zapowiedziom, które przewijały się ostatnio przez media, nie zmieniło się to w 2026 r. i nie zmieni w 2027, 2028 czy nawet 2030 r. Unia Europejska wycofała się z tego pomysłu, podobnie jak z wprowadzenia obowiązkowych badań lekarskich dla wszystkich starszych kierowców.
BearFotos / shutterstock
Starsze osoby czekające na wizytę u lekarza
Faktem jest, że Parlament Europejski przyjął nową dyrektywę dotyczącą praw jazdy (2025/2205), jednak zrobił to bez wprowadzania kontrowersyjnych zapisów wykluczających seniorów. Starsi kierowcy będą mogli swobodnie korzystać ze swoich uprawnień, dopóki będzie im na to pozwalało zdrowie. Na marginesie — państwa członkowskie mają czas na opracowanie nowych regulacji do 26 listopada 2028 r., a nowe przepisy muszą wejść w życie najpóźniej 26 listopada 2029 r.
Czy po 65. roku życia ważność prawa jazdy będzie skracana?
W nowych unijnych przepisach 65. rok życia nadal odgrywa ważną rolę — to punkt graniczny. Decyzja o tym, co czeka kierowców po osiągnięciu tego wieku, należy jednak do krajów członkowskich. Wynika to wprost z art. 10., którego jeden z podpunktów głosi tak:
Państwa członkowskie mogą skrócić administracyjne okresy ważności [...] praw jazdy, których posiadacze mają miejsce zamieszkania na ich terytorium i ukończyli 65 lat, aby wprowadzić wymóg częstszego przeprowadzania kontroli stanu zdrowia, samooceny lub stosowania innych środków specjalnych, takich jak kursy odświeżające wiedzę i umiejętności.
Polska nie będzie jednak musiała wdrażać konkretnego rozwiązania — w tekście podkreślono, że dyrektywa przewiduje jedynie możliwość wprowadzenia przez państwa członkowskie częstszych badań kontrolnych. Co więcej, skrócenie okresu ważności prawa jazdy będzie możliwe dopiero przy okazji odnawiania go przez kierowcę.
andrzej kondratczyk / Auto Świat
Prawo jazdy z datą ważności uprawnień
Czy seniorzy muszą wymienić bezterminowe prawa jazdy?
Od 19 stycznia 2013 r. prawa jazdy kategorii A i B są w Polsce wydawane maksymalnie na 15 lat. Po upływie tego czasu kierowca musi wymienić blankiet na nowy — do odnowienia uprawnień wystarczą wniosek, aktualne zdjęcie i wniesienie opłaty. Oczywiście trzeba też donieść nowe, ważne orzeczenie lekarskie.
Inną kwestią jest wymiana bezterminowych praw jazdy — tych, które zostały wydane przed 19 stycznia 2013 r. Seniorzy będą musieli pożegnać się z nimi tak samo jak młodsi od nich kierowcy. Będzie na to aż pięć lat, bo proces wymiany dokumentów ruszy w 2028 r. i będzie trwać do 2033 r. Co ważne, aby uzyskać nowe prawo jazdy, nie będzie trzeba ponownie zdawać egzaminu ani przedkładać nowego orzeczenia lekarskiego (o ile kierowca nie miał stwierdzonych wcześniej ograniczeń zdrowotnych).
Kiedy senior może stracić prawo jazdy?
Również w tej kwestii seniorzy podlegają tym samym zasadom co pozostali kierowcy. Niezależnie od stażu za kierownicą w Polsce prawo jazdy można stracić m.in. za: jazdę pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, przekroczenie dozwolonego limitu punktów karnych czy rażące naruszenia przepisów. Innymi słowy — o utracie uprawnień przesądza zachowanie kierowcy, a nie jego wiek.
A stan zdrowia? Tu również przepisy działają sprawiedliwie — seniorzy mogą zostać skierowani na badania, jeśli pojawią się uzasadnione wątpliwości co do ich kondycji zdrowotnej. Nie ma palety chorób, które automatycznie dyskwalifikują kierowcę, a o możliwości prowadzenia pojazdów nie decyduje sama diagnoza, lecz przebieg choroby, stopień zaawansowania i wpływ na bezpieczeństwo.
Policja
Policjantka zatrzymująca auto do kontroli
Podczas badań lekarze oceniają m.in. wzrok, słuch, sprawność ruchową, choroby serca, stan psychiczny, uzależnienia czy wpływ przyjmowanych leków. Na podstawie swoich obserwacji lekarz może dopuścić kierowcę warunkowo, skracając ważność uprawnień czy wyznaczając termin badania kontrolnego. To na podstawie orzeczenia lekarskiego do prawa jazdy wpisywany jest też m.in. kod świadczący o obowiązku jazdy w okularach.
Reasumując, nikt w Polsce nie będzie odbierać kierowcom uprawnień z powodu osiągnięcia określonego wieku — czy to 65., czy 70., czy 80. roku życia. Co najwyżej, może chcieć częściej kontrolować ich stan zdrowia albo kierować na specjalne kursy, ale tego dowiemy się dopiero z projektu krajowych regulacji.
