Japońska szkoła serwisowania. Oto najprostszy sposób na długie życie silnika

Większość polskich kierowców myśli, że jeśli od ostatniej wymiany oleju auto przejechało zaledwie kilka tysięcy kilometrów, środek smarny nadal jest w świetnym stanie. Problem w tym, że licznik przebiegu nie pokazuje czasu i sposobu pracy silnika. Auto, które codziennie pokonuje kilka kilometrów po mieście, może mieć znacznie trudniejsze warunki eksploatacji niż samochód jeżdżący głównie w trasie.

Dla silników najgorsze są częste rozruchy na zimno, krótkie odcinki i regularna jazda w korkach. Silnik pracuje wtedy długo i pod obciążeniem, a przebieg... prawie nie rośnie. W takich warunkach olej nie zawsze osiąga temperaturę pozwalającą odparować wilgoć i paliwo, które mogą przedostawać się do miski olejowej. Właśnie dlatego Japończycy, zwłaszcza ci mieszkający w zatłoczonych miastach, chętnie skracają interwał wymiany oleju.

Olej silnikowy nie tylko zmniejsza tarcie. Chłodzi współpracujące elementy, chroni je przed korozją, wiąże produkty spalania i pomaga utrzymać wnętrze jednostki napędowej w czystości. Z czasem przyjmuje jednak coraz więcej zanieczyszczeń, a do tego starzeje się pod wpływem temperatury i jego lepkość może się zmieniać.

Problemem jest również rozcieńczanie oleju paliwem. Najczęściej dochodzi do niego podczas zimnych rozruchów. Gdy paliwa w oleju jest zbyt dużo, film olejowy staje się rozcieńczony, a przez to bardziej podatny na zerwanie — ochrona obciążonych części silnika słabnie. Zużyty olej sprzyja również powstawaniu osadów, które mogą ograniczać drożność kanałów olejowych.

Naklejki serwisowe spotykane w autach sprowadzonych z Japonii często wskazują wymianę oleju co 5000 km. Bynajmniej nie oznacza to, że to interwał, który należy stosować w każdym aucie. Częstotliwość wymiany oleju trzeba dopasować do konstrukcji silnika i sposobu eksploatacji.

Przykład? Na rynku japońskim Toyota rozróżnia eksploatację standardową i trudną. W wolnossących silnikach benzynowych interwał wynosić najczęściej 15000 km lub rok, ale w cięższych warunkach jest skracany do 7500 km lub sześciu miesięcy. W jednostkach z turbo zalecane przez Toyotę interwały są krótsze (kolejno 10000 i 5000 km).

Po drugiej stronie skali jest podejście kierowców, którzy ślepo wierzą w magiczne właściwości oleju typu long life. Sam w sobie nie jest szkodliwy — zagrożeniem jest dopiero stosowanie maksymalnego, wydłużonego interwału niezależnie od warunków jazdy. Pokonywanie 25000-30000 km bez wymiany oleju jest szczególnie ryzykowne właśnie dla samochodów jeżdżących głównie na krótkich trasach.

Dlaczego kierowcy rezygnują z częstszych wymian oleju? Zapewniane długie interwały pozwalają zaoszczędzić na czasie (mniejsza liczba wizyt w serwisie) i kosztach obsługi auta. Niestety, nie zatrzymują procesu starzenia oleju i z biegiem kilometrów nadal będą ubywać z niego dodatki ochronne, w których miejscu zaczną być widoczne zanieczyszczenia. Rzecz w tym, że skutki tego... pojawią się dopiero po gwarancji i prawdopodobnie obciążą już kolejnego właściciela auta. Chcesz użytkować samochód przez wiele lat albo być fair wobec następnego użytkownika? Wymieniaj olej częściej, niż zaleca producent.

Nie ma jednego interwału odpowiedniego dla wszystkich samochodów. Dla wielu aut rozsądnym punktem odniesienia jest wymiana oleju co 10000-15000 km lub raz w roku. Oczywiście, o ile producent nie wymaga częstszej obsługi, ale takie zalecenie byłoby czymś naprawdę wyjątkowym. Przytoczony tu zakres jest wskazywany przez niezależnych mechaników jako znacznie bezpieczniejszy od stosowania interwałów wynikających z potencjalnych właściwości olejów long life.

Skrócenie tego okresu warto rozważyć przy dominującej jeździe miejskiej, częstych zimnych rozruchach, holowaniu przyczepy, dużych obciążeniach i dynamicznym stylu jazdy. Wymiana oleju co 5000 km może być uzasadniona w wyjątkowo trudnych warunkach, ale w typowym użytkowaniu to — w naszej opinii — już spora przesada. Oczywiście, nikt nie zabroni kierowcy wymieniać oleju tak często, jak tylko chce. Nie można też zapominać o drugim parametrze starzenia się oleju — czasie.

Skrócenie interwału wymiany oleju ogranicza ryzyko nagromadzenia się zanieczyszczeń i pogorszenia smarowania, ale samo w sobie nie zagwarantuje bezproblemowego pokonania przebiegu rzędu kilkuset tysięcy kilometrów. Jeśli inżynierowie stworzyli kiepski silnik, nie pomoże mu nawet częsta wymiana oleju. Ważne są też jakość wcześniejszego serwisu, sposób eksploatacji i niezwlekanie z usuwaniem innych usterek w aucie.

Oczywiście, można liczyć na to, że auta sprowadzane z Japonii będą bardziej zadbane. Warto jednak pamiętać, że kraj pochodzenia i panujące w nim zwyczaje eksploatacyjne nie zastąpią udokumentowanej historii serwisowej ani dokładnych oględzin. Z naszej perspektywy najlepszą "japońską zasadą" nie jest wcale obowiązkowa wymiana oleju co 5000 km, lecz dopasowanie obsługi do rzeczywistych warunków pracy silnika. Polacy często tego nie robią, a szkoda, bo w ten sposób możemy najłatwiej ograniczyć zużycie auta i zwiększyć jego niezawodność. Warto, bo to inwestycja na lata!