Przykręcanie śrub wydaje się banalną czynnością, prawda? Już w XV w. stosowano połączenia śrubowe, choćby w zbrojach rycerskich. Współczesne śruby gwintowane mają jednak z dawnymi niewiele wspólnego — mniej więcej tyle, ile krzesiwo z nowoczesną zapalniczką: są delikatniejsze, bardziej zaawansowane technologicznie i przede wszystkim dużo precyzyjniejsze.
Jaki klucz do kół wybrać? Robimy wielki test
Dlatego w warsztatach czy w przemyśle i produkcji do dokręcania śrub czy nakrętek używa się narzędzi z kontrolą momentu obrotowego. Dokręcanie "na wyczucie" w przypadku połączeń, od których zależy bezpieczeństwo, jest skrajnie ryzykowne. Dotyczy to także śrub kół w samochodzie, ale nie tylko. Bez klucza dynamometrycznego lepiej nie zabierać się za prace np. przy zaciskach hamulcowych, przy głowicy silnika, pokrywie zaworowej, rozrządzie.
Czytaj nas częściej w Google
Klucze dynamometryczne występują w kilku rodzajach. To m.in.:
- najprostsze klucze wychylne (określane też jako belkowe lub wskazówkowe), w których do główki klucza przymocowana jest nieruchoma wskazówka, a na rękojeści klucza znajduje się wyskalowana podziałka, na podstawie której da się odczytać aktualny moment dokręcania;
- klucze określane jako klikowe, sprężynowe — wyposażone w specjalne sprzęgło, którego punkt reakcji reguluje się naciągiem umieszczonej wewnątrz sprężyny — po osiągnięciu zadanego momentu dokręcania klucz klika i przeskakuje, dając sygnał, że należy powstrzymać się od dalszego dokręcania;
- klucze elektroniczne, z wyświetlaczem pokazującym aktualny moment dokręcania
- klucze wyposażone w analogowy czujnik zegarowy
- klucze pneumatyczne i hydrauliczne z regulowanym momentem dokręcania
Oczywiście, do naszego testu wybraliśmy najpopularniejsze klucze "klikowe" ze sprzęgłem, najczęściej używane w warsztatach samochodowych i przydomowych garażach, o najpopularniejszym w przypadku prac przy autach i motocyklach zakresie momentów dokręcania — dla większości narzędzi było to od 40 do 200 Nm, choć niektóre z testowanych kluczy mogą pracować w szerszym zakresie.
Ustawić wartość, dokręcić aż "kliknie" i gotowe? W praktyce nie jest to takie proste. Nie chodzi tylko o to, że np. źle dokręcona śruba może się odkręcić, albo — jeśli dociągniemy ją za mocno — trudno ją będzie później odkręcić. Źle dobrany moment dokręcania grozi też po prostu "ukręceniem" śruby albo zniszczeniem elementu, który jest dokręcany. A skoro już wiemy, że do wielu prac klucz dynamometryczny jest wręcz niezbędny, postanowiliśmy sprawdzić, czy kluczom dynamometrycznym można zaufać i czy wszystkie są równie precyzyjne.
Auto Bild
Test kluczy dynamometrycznych: 10 narzędzi w teście.
Tak testowaliśmy klucze dynamometryczne
Aby test był jak najbardziej wiarygodny, wszystkie klucze dynamometryczne kupiliśmy anonimowo w sklepach i sprawdziliśmy je w akredytowanym laboratorium kalibracyjnym Gedore Werkzeugfabrik w Remscheid. Najpierw ocenialiśmy opakowanie, instrukcję oraz dołączone certyfikaty. Następnie sprawdzaliśmy ergonomię, działanie grzechotki, mechanizm regulacji i czytelność skali. Szczególną uwagę zwracaliśmy na łatwość i precyzję ustawiania oraz obsługi kluczy.
Auto Bild
Test kluczy dynamometrycznych: ocenialiśmy nie tylko jakość wykonania i precyzję działania, ale też ergonomię.
Najważniejszy wpływ na ocenę końcową miały pomiary precyzji. W tym celu klucze były testowane w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Przetestowaliśmy tam dziesięć kluczy dynamometrycznych i mimo wieloletniego doświadczenia w majsterkowaniu sami dowiedzieliśmy się przy okazji wielu nowych rzeczy.
Auto Bild
Test kluczy dynamometrycznych
Wyniki testu kluczy dynamometrycznych
Zwycięzcami testu zostały marki Hazet i Gedore. Oba modele wyróżniają się wysoką precyzją, świetnym wykonaniem i wyjątkowo łatwą obsługą. W kategorii stosunku jakości do ceny najlepiej wypadł Gedore Red — chociaż ten klucz nie dorównuje poziomem najlepszym modelom, to jak na cenę wypadł świetnie.
Niedaleko za zwycięzcami znalazł się model Stahlwille, który trafił do ścisłej czołówki. Model 750NR/200 imponuje bardzo solidnym wykonaniem, precyzją działania oraz praktyczną szybką regulacją. Na stanowisku testowym we wszystkich punktach pomiarowych mieści się w granicach tolerancji ±4 proc., a przy 120 Nm średnie odchylenie wynosi tylko –0,78 proc. Można mieć jedynie drobne zastrzeżenia co do czytelności skali i długości klucza.
Auto Bild
Test kluczy dynamometrycznych
Również Wera Click-Torque C 3 to precyzyjne i wysokiej jakości narzędzie. Skala jest czytelna, mamy kroki co 1 Nm oraz kwadrat do przełożenia. Wyniki pomiarów mieszczą się w tolerancji we wszystkich punktach testowych, choć nie są już tak idealne jak u liderów. Minusem jest gruby uchwyt i ciężko pracująca blokada.
KS Tools początkowo robi bardzo dobre wrażenie: solidne wykonanie, wygodna obsługa i precyzyjny mechanizm regulacji. Ostatecznie jednak nie otrzymał oceny "dobry". Przy 40 Nm precyzja okazała się nieco mniejsza (-4,35 proc.), a do tego w komplecie zabrakło instrukcji i certyfikatu kalibracji.
Proxxon plasuje się w środku stawki. Model MicroClick 23353 sprawia wrażenie solidnego i ma bardzo czytelną skalę na rękojeści. W praktyce jednak wypada słabiej: duża głowica grzechotki, toporne 24-zębowe uzębienie oraz ogólnie masywna budowa. Kliknięcia przy rozłączaniu klucza są bardzo ciche.
Klucz dynamometryczny Dangkiy obejmuje w teście najszerszy zakres nastawów, od 20 do 230 Nm, i robi wrażenie dzięki płynnie działającemu, 72-zębowemu mechanizmowi grzechotki. Przy niskich momentach zaskakuje precyzją, ale przy wyższych wartościach zaczyna mu brakować dokładności.
Największym rozczarowaniem testu okazał się klucz dynamometryczny BGS. Wyposażenie i pierwsze wrażenie są w porządku, jednak na stanowisku testowym klucz nie spełnia podstawowych wymagań. Odchylenia w pomiarach znacznie przekraczają dopuszczalne tolerancje. To przykład, że bogate wyposażenie nic nie daje, jeśli narzędzie nie spełnia swojej podstawowej funkcji.
Na końcu stawki uplasował się klucz mało znanej marki Tecpo. Niska cena i dołączona walizka przyciągają uwagę, ale wyniki pomiarów studzą entuzjazm. Przy 40 Nm klucz działa jeszcze precyzyjnie, ale przy wyższych momentach przekracza dopuszczalne granice. Do tego dochodzi niezbyt staranne wykonanie i słabo czytelna skala.
Wniosek: Klucz dynamometryczny nie jest wcale narzędziem dla perfekcjonistów, lecz precyzyjnym instrumentem mającym kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa. Nasz test laboratoryjny pokazuje, że różnice w dokładności wyzwalania między modelami bywają znaczne. Na czele plasują się Hazet i Gedore, zaraz za nimi Stahlwille. Gedore Red zgarnia tytuł najlepszego produktu w kategorii cena-jakość i udowadnia, że dobra precyzja nie musi być droga. Najważniejsze spostrzeżenie: walizka, grzechotka czy cena mówią niewiele o jakości. W przypadku klucza dynamometrycznego liczą się przede wszystkim precyzja i wygoda użytkowania.
Hazet 5122-3CT
Auto Bild
Hazet
- Miejsce: 1 — Zwycięzca testu
- Ocena: bardzo dobra
- Wymiary: 515 x 40 x 38 mm
- Zakres: 40-200 Nm
- Miejsce produkcji: Niemcy
- Cena: 675 zł
Naszym zdaniem: Maksymalna precyzja, najwyższa powtarzalność wyników oraz doskonałe wykonanie sprawiają, że Hazet zasłużenie wygrywa test.
Gedore TF-K200
Auto Bild
Gedore
- Miejsce: 1 — Zwycięzca testu
- Ocena: bardzo dobra
- Wymiary: 495 x 45 x 50 mm
- Zakres: 400-200 Nm
- Miejsce produkcji: Niemcy
- Cena: 645 zł
Naszym zdaniem: Bardzo precyzyjny, świetnie wykonany i nadający się zarówno do dokręcania w prawo, jak i w lewo. Doskonałe ogólne wrażenie zapewnia marce Gedore również zwycięstwo w teście.
Stahlwille 750NR/200
Auto Bild
Stahlwille
- Miejsce: 3
- Ocena: dobra
- Wymiary: 566 x 47 x 43 mm
- Zakres: 40-200 Nm
- Miejsce produkcji: Niemcy
- Cena: 695 zł
Auto Bild
Test kluczy dynamometrycznych
Naszym zdaniem: To wysokiej jakości, precyzyjny klucz dynamometryczny z eleganckim wykończeniem. Drobne braki w czytelności skali kosztują go jednak tytuł lidera, który był w zasięgu.
Wera Click-Torque C 3
Auto Bild
Wera
- Miejsce: 4
- Ocena: dobra
- Wymiary: 502 x 40 x 42 mm
- Zakres: 40-200 Nm
- Miejsce produkcji: Tajwan
- Cena: 662 zł
Naszym zdaniem: Precyzyjne pomiary i solidne wykonanie zapewniają dobre miejsce w rankingu. Największą wadą jest toporna blokada.
Gedore Red R68900200
Auto Bild
Gedore Red
- Miejsce: 5 / Zwycięzca w kategorii cena/jakość
- Ocena: dobra
- Wymiary: 483 x 44 x 52 mm
- Zakres: 40-200 Nm
- Miejsce produkcji: Niemcy
- Cena: 395 zł
Naszym zdaniem: Wysoka jakość wykonania w uczciwej cenie sprawia, że Gedore Red zostaje zwycięzcą kategorii cena-jakość. Jednak do ścisłej czołówki brakuje mu trochę precyzji.
KS Tools 5.166.542
Auto Bild
KS Tools
- Miejsce: 6
- Ocena: zadowalająca
- Wymiary: 495 x 40 x 43 mm
- Zakres: 40-200 Nm
- Miejsce produkcji: b.d.
- Cena: 309 zł
Naszym zdaniem: Dobra ergonomia obsługi i solidne wykonanie sprawdzają się w codziennej pracy. Dokładność pomiarów nie dorównuje jednak modelom, które wygrały w teście.
Proxxon MicroClick 23353
Auto Bild
Proxxon
- Miejsce: 7
- Ocena: zadowalająca
- Wymiary: 550 x 50 x 40 mm
- Zakres: 40-200 Nm
- Miejsce produkcji: b.d.
- Cena: 340 zł
Naszym zdaniem: Solidna jakość i praktyczna walizka przemawiają za Proxxonem. Jednak toporna obsługa i cichy klik psują ogólne wrażenie.
Dangkiy
Auto Bild
DANGKIY
- Miejsce: 8
- Ocena: zadowalająca
- Wymiary: 424 x 40 x 39 mm
- Zakres: 20-230 Nm
- Miejsce produkcji: b.d.
- Cena: 88 zł
Naszym zdaniem: Niska cena i precyzyjna grzechotka to plusy. Słabe strony to ergonomia, wyposażenie i dokładność — to one uniemożliwiają wyższą ocenę.
BGS 7183
Auto Bild
BGS
- Miejsce: 9
- Ocena: dostateczna
- Wymiary: 497 x 38 x 36 mm
- Zakres: 40-210 Nm
- Miejsce produkcji: b.d.
- Cena: 262 zł
Naszym zdaniem: Walizka i obsługa początkowo robią dobre wrażenie. Jednak niska precyzja sprawia, że klucz nie nadaje się do wymagających prac.
Tecpo
Auto Bild
TECPO
- Miejsce: 10
- Ocena: dostateczna
- Wymiary: 460 x 44 x 38 mm
- Zakres: 40-210 Nm
- Miejsce produkcji: b.d.
- Cena: 120 zł
Naszym zdaniem: Dobre wyposażenie za niewielką cenę, ale przy precyzji widać poważne braki. Kłopotliwa regulacja dodatkowo obniża ocenę.
