Stało się. W ostatnich latach unikałem diesli jak ognia, ale w końcu i mnie dopadła klątwa — samochód oświadczył mi, że rozpoczął proces czyszczenia (wypalania) filtra DPF, gdy byłem już na osiedlowej uliczce. Niestety, filtr cząstek stałych nie bez powodu bywa nazywany "wynalazkiem szatana". Problem w tym, że dziś trudno już go uniknąć, bo to standard w każdym nowoczesnym dieslu. Łatwo go zapchać, wymaga bowiem specyficznych warunków do regeneracji. Jeśli przymierzasz się do zakupu auta z taką jednostką, przeczytaj ten tekst — pomoże ci ocenić, czy to na pewno samochód dla ciebie.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Czym jest filtr DPF i jakie ma rodzaje?
DPF to skrót od Diesel Particulate Filter. Za tym oznaczeniem skrywa się filtr cząstek stałych montowany w autach z jednostkami wysokoprężnymi. Nie znajdziecie go jednak w silniku, lecz w układzie wydechowym, a dokładnie tuż za katalizatorem. To metalowa puszka, która ma jednak zupełnie inną rolę niż tłumik — zamiast wyciszać hałas, ogranicza emisję szkodliwych substancji do atmosfery. W dużym uproszczeniu: to dzięki temu filtrowi nowoczesne diesle nie zostawiają za sobą chmury czarnego dymu.
Jak to działa? Zamontowany w środku wkład ceramiczny wyłapuje sadzę powstającą podczas pracy silnika wysokoprężnego. Zbiera się jej tak dużo, że co jakiś czas układ musi ją wypalić, żeby udrożnić przepływ gazów. Dzieje się to na dwa możliwe sposoby — są tzw. filtry suche, w których temperatura wypalania dochodzi nawet do 700 st. C, oraz mokre (FAP), które czyszczą się już przy 250–300 st. C.
Filtr DPF w samochodzieAuto Świat
Co ile kilometrów wypala się filtr DPF?
Skąd samochód wie, że musi zainicjować procedurę czyszczenia (wypalania) filtra DPF? Zainstalowane w układzie wydechowym czujniki badają różnicę ciśnień przed i za filtrem cząstek stałych — po osiągnięciu wartości granicznej zarządzają czyszczenie. Jeśli filtr jest sprawny i drożny, dzieje się to zazwyczaj co około 500-600 km. Dystans ten może się zmniejszać wraz ze spadkiem wydajności filtra (to pierwsze oznaki kłopotów).
Zapytacie: jaki sens ma gromadzenie sadzy? Chodzi o to, żeby "zrzucić" ją hurtowo w jednym miejscu? Nic podobnego. Dzięki zachodzącej w filtrze reakcji chemicznej szkodliwa sadza zamienia się w wodę i dwutlenek węgla i dopiero w takiej formie wydostaje się z układu wydechowego. Aby do tego doszło, potrzebna jest naprawdę wysoka temperatura, a nie w każdych warunkach da się ją łatwo uzyskać. Zarządzona przez sterownik zwiększona dawka paliwa może nie wystarczyć i wtedy... narażamy układ na awarię, a siebie samych na spore wydatki.
Zapchany wkład filtra DPFAuto Świat
Ile trwa wypalanie filtra DPF?
Optymalne warunki do regeneracji DPF to jazda ze stałą prędkością (wystarczy nawet 60–80 km na godz.) z obrotami utrzymywanymi na poziomie 2000–2500 obr./min. Wypalenie filtra w takich warunkach trwa zazwyczaj 10–15 minut. Niestety, na krótkich miejskich trasach nie da się ich zapewnić układowi. Efekt? Filtr się zapycha, a dodatkowa dawka paliwa nie spala się i rozcieńcza olej silnikowy.
Objawem poważnych problemów będzie świecąca się kontrolka na desce rozdzielczej i/lub przejście silnika w tryb awaryjny. W takiej sytuacji mechanik może zalecić serwisowe wypalanie lub — w najgorszym wypadku — nawet wymianę filtra. Pierwsze rozwiązanie nie jest zalecane ze względu na duże obciążenie termiczne fundowane głowicy i osprzętowi silnika (sporadycznie można to zrobić, ale to nie powinna być standardowa praktyka). O ile ta usługa serwisowa kosztuje kilkaset złotych, o tyle wymiana filtra to już koszt wahający się od kilku do kilkunastu tysięcy złotych (sic!). Dobra informacja: prawidłowa eksploatacja chroni przed takim scenariuszem.
Wymiana filtra DPF jest tak droga, że niektórzy kierowcy decydują się na (prawnie wątpliwe) usunięcie goAuto Świat
Jak rozpoznać, że filtr DPF zaczął się czyścić?
Jeszcze do niedawna kierowcy musieli być czujni, ponieważ w wielu samochodach o procesie wypalania filtra DPF nie informowała żadna kontrolka. Dzisiaj proporcje raczej się odwróciły, ale na rynku wtórnym nadal można z łatwością trafić na "małomówne" auto z dieslem. Co wtedy? Proces wypalania filtra często można rozpoznać po:
- wzroście chwilowego zużycia paliwa widocznym na komputerze pokładowym,
- uruchomieniu wentylatorów silnika,
- zwiększonym poborze prądu objawiającym się np. automatycznym włączeniem ogrzewania tylnej szyby,
- siwoszarych spalinach, które mogą pojawić się w trakcie wypalania filtra (to nie usterka).
Wskazówka: w niektórych samochodach istnieje możliwość ręcznego zainicjowania czyszczenia filtra DPF. Jeśli komputer pokładowy sygnalizuje taką konieczność, warto skorzystać z tej funkcji przy okazji dłuższej trasy drogą ekspresową. To prosty sposób, aby zadbać o drożność filtra w dogodnym dla kierowcy momencie.
Czy można wyłączać silnik podczas wypalania filtra DPF?
Jeżeli dojeżdżasz do domu, ale masz uzasadnione podejrzenia, że trwa proces regeneracji filtra, kontynuuj jazdę. W takiej sytuacji najlepiej skierować się na obwodnicę albo drogę ekspresową — wyższe obroty i większe obciążenie silnika podniosą temperaturę w układzie wydechowym, co sprzyja skutecznej regeneracji. Jednym słowem: w trakcie wypalania filtra warto "przegonić" samochód, bo to służy kondycji filtra DPF.
Najgorsze, co można zrobić w takiej sytuacji, to wyłączyć silnik albo zatrzymać się pod domem w oczekiwaniu na zgaśnięcie kontrolki. Przerwanie procesu spowoduje, że system uzna regenerację za nieudaną i będzie próbował powtórzyć tę procedurę przy następnej okazji. Jeśli raz nie zapewnisz układowi odpowiednich warunków, nic się nie stanie. Częste odwlekanie tego procesu może jednak doprowadzić do trwałego zatkania filtra, a wtedy narażasz się nie tylko na wspomniane już awarie układu DPF, ale też tzw. rozbieganie silnika spowodowane zbyt wysokim poziomem oleju wymieszanego z paliwem. Skorzystaj z dobrej rady i pojedź do domu okrężną drogą — wówczas filtr oczyści spaliny, a nie twoje kieszenie.
