Zmiana w sferze opon w Europie. Polacy pracują, by wreszcie nie kupować w ciemno

Na pierwszy rzut oka to tylko kilka symboli i liter. Jednak etykieta na oponie to nie kosmetyka — to źródło informacji, które może zadecydować o bezpieczeństwie, oszczędnościach i komforcie jazdy. Dziś jednak coraz częściej pojawiają się głosy, że dane na etykietach mają niewiele wspólnego z rzeczywistością. Politechnika Gdańska, lider projektu ECOLABEL, chce to zmienić. Cel to etykiety, które wreszcie odzwierciedlą to, co dzieje się na drodze.

Obowiązkowe etykiety pojawiły się na oponach w Unii Europejskiej w 2012 r. Miały sprawić, że wybór ogumienia będzie bardziej świadomy. Trzy kluczowe parametry — efektywność energetyczna, przyczepność na mokrej nawierzchni oraz poziom hałasu toczenia — miały ułatwiać porównania. W 2021 r. system rozszerzono na opony do ciężarówek i autobusów, wprowadzając dodatkowe oznaczenia, m.in. symbol płatka śniegu czy informację o przyczepności na lodzie.

W teorii to przejrzyste i logiczne rozwiązanie. W praktyce coraz więcej ekspertów i kierowców ma wątpliwości czy te dane rzeczywiście mają przełożenie na codzienną jazdę.

Jak podkreśla dr hab. inż. Piotr Mioduszewski, prof. uczelni i kierownik projektu ECOLABEL, problem leży w metodologii badań. Testy przeprowadza się w warunkach laboratoryjnych, często dalekich od rzeczywistości. Hałas mierzy się na idealnie równych i cichych nawierzchniach, które trudno znaleźć na zwykłych drogach. Opór toczenia sprawdza się na stalowym bębnie, a nie na asfalcie czy betonie.

— Dodatkowo testy przeprowadzane są w temperaturach 20 st. C (hałas) i 25 st. C (opór toczenia), co nie odpowiada warunkom klimatycznym w Europie, gdzie średnia całoroczna temperatura powietrza wynosi około 9 st. C. A również opony zimowe (!) są testowane w tych temperaturach. Na wyniki wpływają także różnice w aparaturze pomiarowej stosowanej przez producentów opon, różnych pojazdach badawczych oraz doborze opon do testów. W efekcie liczne badania pokazują, że wartości podawane na etykietach mogą znacząco odbiegać od tych uzyskiwanych w rzeczywistym ruchu drogowym — dodaje kierownik projektu.

Projekt ECOLABEL, realizowany w ramach Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy na lata 2024-2029, ma szansę zmienić zasady gry. Kluczem jest przeniesienie testów do laboratoriów, ale z wykorzystaniem prawidłowych temperatur i powierzchni odwzorowujących prawdziwe nawierzchnie drogowe, a nie gładkich bębnów.

Najpierw naukowcy ustalą, jaki typ nawierzchni dominuje na europejskich drogach, a następnie stworzą jej model 3D. Powstaną fizyczne repliki, na których będą prowadzone testy. Wyniki zostaną porównane z pomiarami z prawdziwych tras, a cały system poddany walidacji. Celem jest osiągnięcie tzw. poziomu gotowości technologicznej TRL 7 — czyli demonstracji rozwiązania w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.

Projekt zakłada też konkretne korzyści: koszty badań mają spaść o ponad 20 proc., a proces certyfikacji skrócić się nawet o jedną trzecią. Nowe etykiety mają być nie tylko bardziej wiarygodne, ale też przejrzyste i atrakcyjne dla klientów.

Najważniejsza zmiana to wiarygodność. Jeśli dane na etykietach będą bliższe temu, co dzieje się na drodze, kierowcy zyskają realne narzędzie do porównania opon i wyboru tych najlepiej dopasowanych do swoich potrzeb. Da to większe bezpieczeństwo i oszczędności, zwłaszcza w przypadku samochodów elektrycznych, gdzie opór toczenia wpływa na zasięg.

To jednak nie wszystko. Projekt wpisuje się w cele klimatyczne — mniejsze zużycie energii to niższa emisja, a lepsza kontrola hałasu toczenia może ograniczyć uciążliwość ruchu w miastach. To także krok w stronę bardziej świadomej konsumpcji i gospodarki obiegu zamkniętego.

Prace nad projektem ECOLABEL mają potrwać do końca 2028 r. Jeśli zakończą się sukcesem, czeka nas największa rewolucja w etykietowaniu opon od ponad dekady, i to m.in. dzięki Polakom.