35 lat temu powstał ostatni Polski Fiat 125p. Pobito nim aż trzy światowe rekordy prędkości

Trzy dni wcześniej telewizja nadała ostatni, 120. odcinek "W labiryncie", pierwszej polskiej telenoweli i symbolu nowych czasów. A w sobotę 29 czerwca 1991 r. FSO definitywnie pożegnało motoryzacyjną legendę PRL-u, produkując ostatni egzemplarz Polskiego Fiata 125p — który wtedy nazywał się już FSO 1500.

Polski Fiat 125p był samochodem klasy średniej i jednocześnie dziwacznym połączeniem najnowszego włoskiego designu z podstarzałym podwoziem.

22 grudnia 1965 r. zawarto umowę z Fiatem na licencyjną produkcję w Polsce modelu 1300/1500. Nie był to szczególnie nowy samochód: produkowano go już cztery lata, a konstrukcja pamiętała koniec lat 50. W 1966 r. podpisano jednak aneks do umowy: wytwarzane w FSO auto, owszem, miało mieć podwozie modelu 1300/1500, ale otrzymać nieco zmodyfikowane nadwozie najnowszego wówczas pojazdu Fiata, czyli 125. Tak powstał "duży Fiat", czyli Polski Fiat 125p.

Wczesna odmiana Polskiego Fiata 125p miała 422,6 cm długości, 163 cm szerokość i 144 cm wysokości (dane dla wersji sedan). Seryjna produkcja ruszyła w 1968 r., a przez gamę przewinęły się jednostki napędowe o mocy od 60 do 105 KM.

"Duży Fiat" — choć nie najnowszy konstrukcyjnie — przestawił polski przemysł motoryzacyjny na zupełnie nowe tory. W porównaniu z Syreną czy Warszawą był na tyle zaawansowany, że jego produkcja wprowadziła do PRL mnóstwo nowych technologii, fundując nam wielki samochodowy postęp.

Początkowo Polski Fiat 125p był dostępny wyłącznie jako sedan. W 1971 r. dołączyły odmiany Kombi i Furgon, a rok później — Sanitarka oraz Pickup. W 1974 r. pojawiła się najbardziej niezwykła wersja, czyli 6-drzwiowy Long, przedłużony wariant dostępny jako kabriolet (zbudowano 7 sztuk) i limuzyna (70 egzemplarzy).

"Duży Fiat" miał również sportowe wersje — bardzo nietypowe w realiach PRL-u. W 1974 r. zadebiutowały bowiem Polski Fiat 125p Monte Carlo 1600 (98 KM) i Akropolis 1800 (105 KM). Nie znamy dokładnej skali ich produkcji, ale mówi się, że powstało ok. tysiąca Monte Carlo i niespełna 50 sztuk Akropolisów.

Budowano również odmiany wyścigowe, w tym model GTI V6 z 1977 r. ze 170-konnym silnikiem 3.2 V6. Niestety, samochód nie doczekał naszych czasów — rozebrano go na części od razu po sezonie wyścigowym.

Tymczasem cztery lata wcześniej, w 1973 r. specjalną wersją Polskiego Fiata 125p pobito aż trzy światowe rekordy średniej prędkości na dystansach 25 tys. km (138,08 km na godz.) 25 tys. mil (138,18 km na godz.) oraz 50 tys. km (138,27 km na godz.). Samochód prowadzili na zmianę Sobiesław Zasada, Andrzej Aromiński, Jerzy Dobrzański, Andrzej Jaroszewicz, Ryszard Nowicki, Robert Mucha, Marek Varisella i Franciszek Postawka.

W 1983 r. samochód zmienił nazwę: z Polskiego Fiata 125p stał się FSO 1300/1500. Jego produkcję zakończono osiem lat później. Ogółem, w latach 1968-1991 zbudowano 1 mln 445 tys. 699 sztuk. Żaden inny model z FSO nie uzyskał takiego wyniku. Drugi w kolejności okazał się Polonez, ale jego produkcja była wyraźnie mniejsza (1 mln 33 tys. 401 sztuk).

Na dodatek Polski Fiat 125p to jedyny samochód z FSO, którego roczna produkcja przekroczyła poziom 100 tys. aut rocznie. Mało tego, zdarzyło się to przez cztery lata z rzędu (1974-1977).

Aż 40,6 proc. ogólnej produkcji "dużego Fiata" trafiło na eksport. Najwięcej do Jugosławii (114 tys. 526 aut), Czechosłowacji, na Węgry, do Wielkiej Brytanii i Bułgarii. Auto sprzedawano również w tak dalekich krajach jak np. Ekwador, Tajlandia, Zair, Abu Zabi i Nowa Zelandia. Do Chin wyeksportowano aż 11849 Fiatów 125p, do USA 12 sztuk, zaś do Japonii osiem.