- Formuła 1 to nie tylko wielkie nazwiska i emocje podczas zawodów na torze – to trwający non stop wyścig technologiczny wprowadzający innowacje do branży motoryzacyjnej
- Pierwsze bolidy F1 – skonstruowane w latach 50. XX – w niczym nie przypominają dzisiejszych maszyn McLarena, Ferrari, Mercedesa, Astona Martina, Red Bulla i innych
- Główne elementy składające się na współczesny bolid F1 to monokok (monocoque), naszpikowana funkcjami kierownica, skrzydła, silnik V6, układy odzyskiwania energii i system halo
- Sezon 2025 Formuły 1 to ostatnia szansa na zobaczenie w akcji maszyn z układem MGU-H wykorzystującym ciepło ze spalin do napędzania turbosprężarki
W Formule 1 wyścig trwa cały czas. Bez względu na porę roku, bo to, co obserwujemy na torach, jest zaledwie ułamkiem gonitwy, w której biorą udział zespoły. Równie istotne rzeczy dzieją się za bramami centrów rozwojowych i w garażach przy torach – to tu rodzą się przełomowe technologie, które później trafiają do naszych aut, poprawiając nie tylko osiągi, ale też bezpieczeństwo i wydajność konstrukcji. Wcześniej przechodzą serię wymagających testów przeprowadzanych w ekstremalnych warunkach na torach wyścigowych, czyli poligonie doświadczalnym dla całej współczesnej motoryzacji. I choćby z tego powodu warto zagłębić się w budowę bolidu F1.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Pierwsze bolidy F1 powstały w latach 50. XX wieku
W pierwszym w historii wyścigu w ramach Grand Prix Formuły 1 brały udział pojazdy, które z dzisiejszymi bolidami F1 łączą jedynie liczba kół i otwarte nadwozie. Od czasu inauguracyjnej potyczki, rozegranej 13 maja 1950 r. na dawnym lotnisku RAF Silverstone w Wielkiej Brytanii, zmieniło się niemal wszystko – bolidy z lat 50. XX wieku miały silniki z przodu, cienkie opony, wysoką pozycję za kierownicą i nie zapewniały zawodnikom wystarczającego bezpieczeństwa.
Wśród wprowadzonych najważniejszych zmian konstrukcyjnych warto wyróżnić:
- przeniesienie silnika za kierowcę (lata 60.),
- wprowadzenie aluminiowego monokoku otaczającego kierowcę (lata 60.),
- dodanie skrzydeł i zaawansowanej aerodynamiki (lata 70.),
- zastąpienie aluminiowej niecki monokokiem z włókna węglowego (lata 80.),
- opracowanie hybrydowych jednostek napędowych (2014 r.),
- dodanie tytanowego pałąka ochronnego halo (2018 r.),
- coraz większy udział elektroniki i aktywnej aerodynamiki (obecnie).
Shutterstock / Dan74
Bolid F1 Ferrari z lat 50. XX w.
Jak zbudowany jest bolid F1? Kluczowe elementy
Współczesne maszyny startujące w GP Formuły 1 nie jeździłby, gdyby nie wprawiał ich w ruch wyśrubowany układ hybrydowy z 1,6-litrowym silnikiem V6. "Serce" bolidu to jednak tylko jeden z wielu elementów pokazujących kunszt inżynierów. W technologicznym arcydziele wszystko musi być najlepsze – od wytrzymałych materiałów (kevlar, tytan, włókno węglowe itp.), przez zaawansowaną aerodynamikę po wydajne systemy odzyskiwania energii. Zbędnych ozdobników tu nie znajdziecie – każdy element ma ściśle określoną funkcję:
- 1Monokok – centralna część bolidu F1 zapewniająca kierowcy bezpieczeństwo podczas zderzenia. Niezwykle wytrzymały "kokon" otaczający ciało zawodnika waży zaledwie kilkadziesiąt kilogramów i jest wykonany z kilkudziesięciu warstw włókna węglowego przylegających do aluminiowego szkieletu. Ma "kieszenie" na zbiornik paliwa i magazyn energii, co minimalizuje ryzyko pożaru podczas wypadku. To do niego mocowane są pozostałe elementy bolidu (zawieszenie, silnik wraz ze skrzynią biegów itd.).
- 2Kokpit – każdy kierowca F1 ma dopasowany do swojej anatomii, wyjmowany fotel uformowany z kompozytu węglowego. W kokpicie znajdziemy też manipulatory i słynną, przytłaczającą liczbą przełączników i przycisków kierownicę (patrz: poniżej). Zawodnika przed wypadnięciem z kokpitu zabezpiecza 6-punktowa uprząż. Pozycja za kierownicą jest nietypowa, właściwie leżąca, a do tego zawodnik ma stopy ponad linią bioder.
- 3Kierownica – zaawansowane narzędzie, które przypomina przenośną konsolę do gier. Wbudowany w nią ekran LED to tak naprawdę zestaw cyfrowych wskaźników informujących m.in. o prędkości, numerze okrążenia czy temperaturze kluczowych komponentów. Zamontowane nad nim diody pełnią funkcję obrotomierza, a niezliczone przyciski i pokrętła umożliwiają regulację parametrów bolidu podczas jazdy. Z tyłu umieszczono łopatki służące do sekwencyjnej zmiany biegów. Ciekawostka: uchwyty są formowane na podstawie odlewu zaciśniętych dłoni kierowcy.
- 4Zawieszenie – całkowicie podporządkowane funkcji, czyli zapewnieniu maksymalnej przyczepności i idealnemu rozkładowi masy. Musi być odpowiednio elastyczne na nierównościach toru (inaczej opona straci kontakt z podłożem), a jednocześnie wystarczająco sztywne, żeby dociskać bolid do podłoża podczas pokonywania zakrętów. Jest zbudowane z elementów wykonanych głównie z włókna węglowego i tytanu
- 5Koła – zestaw składający się z opon dostarczanych przez Pirelli i 18-calowych magnezowych felg firmy BBS z kołpakami ograniczającymi pylenie. Pirelli dobiera mieszankę gumy, dostosowując ją nie tylko do warunków atmosferycznych, ale też do charakterystyki danego toru. Na suchą nawierzchnię są przeznaczone tzw. slicki, a na mokrą opony bieżnikowane.
- 6Elementy aerodynamiczne – zbiór części, które mogą zadecydować o wygranej zespołu, bo zrozumienie aerodynamiki to klucz do sukcesu w F1. Nadwozie pozwala wykazać się inżynierom, ale wszystkie innowacje muszą być zgodne z rygorystycznym regulaminem FIA. Najważniejsze elementy to przednie i tylne skrzydła oraz dyfuzor. Mówiąc o aerodynamice, nie można pominąć tzw. systemu redukcji oporu (DRS), który wykorzystuje ruchomy mechanizm w tylnym skrzydle. Dzięki niemu w określonych warunkach i strefach toru zawodnik może zmniejszyć siłę docisku, co ułatwia wyprzedzanie.
- 7Halo – najbardziej kontrowersyjny element we współczesnych bolidach F1. Obowiązkowy od 2018 r. tytanowy pałąk nad kokpitem chroni głowę kierowcy przed zderzeniem z dużymi obiektami, takimi jak koła, fragmenty nadwozia czy elementy toru. Waży 7 kg, ale jest w stanie wytrzymać nacisk kilkunastu ton. Początkowo był krytykowany za wygląd i ograniczanie widoczności, ale uratował już życie wielu kierowcom, m.in. Grosjeanowi (Bahrain 2010), Hamiltonowi (Monza 2021) i Guanyu (Silverstone 2022).
Jaką prędkość rozwija bolid F1? Ile mocy generuje silnik?
W powyższej układance brakuje jeszcze jednego ważnego elementu – "serca". Na skutek zmian w przepisach w 2014 r. zespoły musiały przesiąść się do bolidów ze stosowanymi do dziś mniejszymi jednostkami hybrydowymi. Wolnossący, widlasty silnik spalinowy zyskał turbosprężarkę, ale stracił dwa z ośmiu cylindrów, a jego pojemność spadła z 2,4 do 1,6 l. Wspierają go zaawansowane systemy odzyskiwania energii ERS:
- MGU-K (Motor Generator Unit, Kinetic) – układ przekształcający wytworzoną podczas hamowania energię cieplną w elektryczną; gromadzi ją w magazynie energii (najczęściej akumulatorze litowo-jonowym), z którego jest potem uwalniana, pozwalając uzyskać dodatkowe 160 KM mocy;
- MGU-H (Motor Generator Unit, Heat) – układ wykorzystujący ciepło ze spalin do wspomagania działania turbosprężarki; może magazynować energię albo od razu wykorzystać ją do zwiększenia prędkości turbiny, co zapewnia szybszą reakcję na wciśnięcie gazu (MGU-H minimalizuje tzw. turbodziurę).
Honda
Hybrydowy silnik RA619H do bolidu F1 stworzony przez Hondę
Montowane we współczesnych bolidach hybrydowe silniki V6 współpracują z 8-biegowymi sekwencyjnymi skrzyniami biegów. Ciekawostka: wbrew obiegowej opinii bolidy F1 mają dodatkowy bieg przeznaczony do jazdy do tyłu. Układy napędowe bolidów F1 na sezon 2025 generują ok. 1000 KM i pozwalają rozwinąć maksymalnie 330-370 km na godz. Do "setki" katapultują kierowców najczęściej w nieco ponad 2 s.
Jakie będą przyszłe bolidy F1? Pełna elektryfikacja nie wchodzi w grę
Na tle wprowadzanych w ostatnich latach zmian nadchodzący sezon będzie prawdziwą rewolucją. Nie spodziewajcie się jednak pełnej elektryfikacji, bo elektryczne bolidy to domena Formuły E. Od 2026 r. bolidy F1 będą mniejsze i lżejsze, ich silniki staną się oszczędniejsze, a aerodynamika bardziej złożona. Zniknie ułatwiający wyprzedzanie system DRS, ale zamiast niego kierowcy będą mogli skorzystać z czasowego zastrzyku mocy (MOM, czyli Manual Overrride Mode) pozwalającego zawalczyć o lepszą pozycję w wyścigu.
Dużo wydarzy się też na polu jednostek napędowych – kluczową zmianą jest wycofanie skomplikowanego i kosztownego układu MGU-H, co ma być zrekompensowane zwiększonym potencjałem MGU-K (moc generowana przez ten układ wzrośnie ze 160 do aż 476 KM). Silnik spalinowy 1.6 V6 pozostanie na swoim miejscu, ale będzie musiał być zasilany zrównoważonym paliwem syntetycznym (korzystają już z niego bolidy Formuły 2 i Formuły 3). Z perspektywy wielu kierowców to niezwykle ważne wydarzenie – niewykluczone, że doświadczenia zebrane podczas wyścigów Formuły 1 pozwolą upowszechnić ten rodzaj paliwa także na drogach publicznych, co wydłuży żywot klasycznych aut spalinowych.
FIA
Bolid F1 na sezon 2026
Poniżej przedstawiamy kluczowe w następnym sezonie (2026) parametry bolidów F1:
- silnik: 1.6 V6, turbodoładowany, zasilany paliwem syntetycznym
- moc systemowa: ponad 1000 KM zapewnianych przez silnik spalinowy (544 KM) i elektryczny (475 KM)
- minimalna waga pojazdu: 768 kg (-30 kg)
- maksymalny rozstaw osi: 3400 mm (-200 mm)
- maksymalna szerokość: 1900 mm (-100 mm)
- nowe funkcje: aktywna aerodynamika skrzydeł (przedniego i tylnego), system MOM
FIA
Bolid F1 na sezon 2026
FIA
Bolid F1 na sezon 2026
FIA
Bolid F1 na sezon 2026
FIA
Bolid F1 na sezon 2026
FIA
Bolid F1 na sezon 2026
FIA
Bolid F1 na sezon 2026
FIA
Bolid F1 na sezon 2026
